Maak je eigen bijenburcht

Een eenvoudige nestplek voor wilde bijen in je tuin, op school of in de buurt.

Kies de juiste plek

• ✓Zonnig, warm en droog, met de open of steile kant naar het zuiden. Zuidoost of zuidwest kan ook.
• ✓Kies het hoogst gelegen deel van het terrein zodat de bijenburcht niet onder water komt te staan.
• ✓Beschut tegen harde wind, bijvoorbeeld bij een haag of takkenril.
• ✓Bloemrijk: liefst staan er binnen 100 meter van het vroege voorjaar tot de herfst inheemse bloemen, struiken en bomen.
• ✓Water of vochtige grond binnen 100 meter is een pluspunt. Ook zandbijen moeten kunnen drinken.
• ✓Leg de burcht op een rustige plek waar ze niet wordt belopen. Vraag toestemming van de eigenaar en controleer bij werken in openbaar gebied waar kabels en leidingen liggen.

1. 1

   Graaf de vorm uit

   Maak een kuil van ongeveer 30 cm diep. Kies bij voorkeur een halve maan met de open zijde naar het zuiden. Een langgerekte vorm in oost-westrichting is ook geschikt. Verwijder graszoden en zo veel mogelijk wortels. Maak de kuil iets groter dan de heuvel, zodat rondom een strook kale grond overblijft.

2. 

3. 2

   Maak een droge zandbasis

   Vul de kuil tot aan het maaiveld met humusarm zand. Dit zorgt voor afwatering en biedt ook nestmogelijkheden aan soorten die in vlakke, losse bodem graven.

4. 3

   Bouw de heuvel

   Breng bovenop een stevige heuvel van leemhoudend zand of zavel aan, minstens 50 cm hoog. Druk het materiaal goed aan. Voeg indien nodig een beetje water toe om het zand te vormen.

5. 

6. 4

   Laat de burcht zetten

   Laat de heuvel minstens een maand rusten. Zo wordt hij steviger en verkleint de kans op instorten. Zet de plek tijdelijk af als mensen of dieren erover kunnen lopen.

7. 5

   Voeg variatie toe

   Laat grote delen van zand en leem kaal. Voeg eventueel nestmateriaal toe voor bovengronds nestelende bijen.

• ›Houtblokken: gebruik droog, onbehandeld hardhout. Boor gladde gangen van 3 tot 8 mm diameter, minstens 8 cm diep, zonder door de achterkant heen te boren.
• ›Riet of bamboe: gebruik glad afgewerkte stengels van minstens 10 cm lang, met openingen van 2 tot 8 mm en een gesloten achterkant.
• ›Merghoudende stengels: plaats ze stevig en beschut tegen regen.
• ›Dakpannen of stenen: gebruik ze spaarzaam als afdakje of warme rustplek. Laat voldoende kale zand- en leemplekken vrij.

Een nestplek werkt alleen als er dichtbij voldoende voedsel en bouwmateriaal te vinden is.

• ›Zorg voor een bloeiboog: bloemen van het vroege voorjaar tot de herfst.
• ›Kies vooral inheemse, biologisch geteelde planten die passen bij de bodem en de streek.
• ›Combineer kruiden, struiken en bomen. Denk onder meer aan wilg, sleedoorn, meidoorn, lijsterbes, fruitbomen, knoopkruid en boerenwormkruid.
• ›Maai gefaseerd: niet te vaak en nooit alles tegelijk. Voer het maaisel af.
• ›Laat lokaal kale grond, reliëf, dood hout en een natuurlijke laagte met vochtige aarde aanwezig.

• ›Houd het grootste deel van de burcht kaal. Verwijder grassen, kruiden en jonge struiken voordat ze alles dichtgroeien.
• ›Werk gefaseerd: maak in februari één helft vrij en het volgende jaar de andere helft. Zo blijven bestaande nesten zo veel mogelijk ongemoeid.
• ›Herstel ingestorte steilwandjes alleen waar nodig. Vermijd zware werkzaamheden tijdens de actieve periode.
• ›Controleer hout en stengels jaarlijks. Vervang beschimmeld, gebarsten of sterk verweerd materiaal gefaseerd.
• ›Laat de burcht natuurlijk ogen. Een beetje variatie en rommeligheid is net waardevol.

Geen plaats voor een grote heuvel? Vul een stevige, onbehandelde houten kist of ruime pot met zand waaraan een fractie leem of zavel is toegevoegd. Zet de bak stabiel op zijn kant, zonnig en droog, zodat een verticale wand ontstaat. Boor enkele korte voorzetgaatjes in verschillende diameters; bijen graven de gangen zelf verder uit. Zorg ook hier voor bloemen en kale bodem in de buurt.